Một Công Trình, Ba Cường Độ Âm Thanh

Ba cường độ, gọi tên cho dễ bàn

Ở Bá Hùng, chúng tôi chia âm thanh trong công trình nghỉ dưỡng và F&B cao cấp thành ba cường độ. Đây là cách nói chuyện với chủ đầu tư và kiến trúc sư cho nhanh, không phải một tiêu chuẩn của ngành.

Cường độ tĩnh là nơi âm thanh phải có mặt mà không lộ diện. Phòng nghỉ, villa, spa, sảnh đón, thư viện, phòng trà. Khách thấy không gian dễ chịu nhưng không chỉ ra được tiếng nhạc phát ra từ đâu. Ở tầng này, thẩm mỹ và độ mịn của âm thanh ở mức nhỏ quan trọng hơn công suất. Loa được giấu vào trần, vào tường, có khi được trát phủ lên và sơn cùng màu tường, như chúng tôi đã viết ở mảng âm thanh kiến trúc.

Cường độ nền là xương sống của cả công trình. Hành lang, khu chung, nhà hàng ban ngày, cửa hàng, phòng gym, sân vườn. Ở đây cần chia vùng gọn gàng: mỗi vùng một nguồn nhạc và một mức âm lượng, nhân viên tự chỉnh được trên bảng điều khiển gắn tường mà không phải gọi kỹ thuật, micro thông báo tự hạ nhạc khi cần nói. Hệ này chạy mười mấy tiếng mỗi ngày, quanh năm, nên độ bền đứng trên mọi thứ khác.

Cường độ diễn là nơi âm nhạc chính là thứ khách trả tiền. Pool bar, rooftop, beach club, lounge, nhà hàng có DJ hoặc ban nhạc sống. Tầng này cần dải trầm thật, đủ độ lớn mà không vỡ tiếng, phủ đều để góc nào cũng có không khí. Trong công trình cao cấp, nó còn phải đẹp, vì thùng loa nằm ngay trong tầm mắt khách.

Vùng lai, nơi hệ thống thường gãy

Kịch bản này lặp lại ở rất nhiều công trình. Nhà hàng được thiết kế cho bữa tối nên lắp loa âm trần loại nhỏ, nghe êm và gọn mắt. Sáu tháng sau, chủ đầu tư mở thêm đêm DJ cuối tuần để kéo doanh thu. Người vận hành vặn âm lượng lên. Loa âm trần không có dải trầm nên nhạc mỏng và chói, vặn thêm thì méo, rồi tới một đêm loa cháy.

Kịch bản ngược lại cũng chẳng khá hơn. Chủ đầu tư nghĩ tới đêm DJ ngay từ đầu nên treo loa hộp cỡ lớn lên tường. Tối thứ bảy thì ổn. Sáu ngày còn lại, mấy chiếc thùng loa đen là thứ duy nhất phá bức tường ốp gỗ mà kiến trúc sư đã chăm chút từng thớ.

Lời giải cho vùng lai gồm ba thứ đi cùng nhau. Đầu tiên là loa có công suất và dải trầm của loa biểu diễn nhưng mang hình hài của đồ nội thất: thân mỏng, gắn sát tường, sơn đúng màu vật liệu, loa siêu trầm giấu trong băng ghế hoặc dưới quầy bar. Kế đến là các cảnh âm thanh theo khung giờ, bữa trưa một cấu hình, bữa tối một cấu hình, đêm DJ một cấu hình, chuyển qua lại bằng một nút bấm. Cuối cùng là trần âm lượng đặt riêng cho từng vùng, để nhạc đêm trên rooftop không tràn xuống dãy phòng ngủ bên dưới, kể cả khi DJ muốn thêm một nấc.

Làm đúng từ đầu thì hệ còn lớn lên được. Có một trường hợp ở Mỹ chúng tôi thấy rất đáng học: khu vườn bia trong một tổ hợp khách sạn và sòng bài vốn đã có hệ loa phân tán chạy hằng ngày. Khi tổ chức một đêm diễn với DJ tên tuổi, họ mang thêm loa công suất lớn và loa siêu trầm của cùng nhà sản xuất vào, nối chung với hệ đang có để thành dàn biểu diễn cho đêm đó, thay vì dựng một dàn riêng từ đầu. Một hệ được thiết kế để nâng cấp khác một hệ chỉ mua cho đủ dùng ở đúng chỗ đó.

Ba nhà sản xuất, ba tính cách

Bá Hùng ghép ba tầng này từ ba nhà sản xuất có tính cách rất khác nhau, và chọn họ chính vì sự khác nhau đó.

Tầng tĩnh dựa trên một nhà sản xuất Hoa Kỳ do chính những người phát minh ra loa âm tường từ thập niên 1980 sáng lập. Họ có loa trát phủ tàng hình, loa cảnh quan cắm xuống đất giữa bồn cây, loa âm trần có nắp chống cháy. Với những phòng nghe nhạc mà chủ nhà đòi độ trung thực cao nhất, chúng tôi dùng thêm tầng nghe nhạc cao cấp đã viết trong bài Nghe đúng nghĩa.

Tầng nền dựa trên một nhà sản xuất Anh Quốc hơn bốn mươi năm chỉ làm âm thanh thương mại: bộ trộn vùng, bảng điều khiển gắn tường có đặt sẵn trần và sàn âm lượng, micro thông báo có quyền ưu tiên, khuếch đại chạy bền nhiều năm.

Tầng diễn dựa trên một xưởng loa chuyên nghiệp Hoa Kỳ, chế tác tại New Jersey, chuyên làm loa theo ngôn ngữ thiết kế nội thất. Loa của họ đủ sức cho đêm DJ, nhưng thân loa sơn được theo màu thiết kế, có dòng gắn phẳng tường chỉ dày chừng mười phân, chịu được hơi muối và nắng ven biển. Họ còn có một dòng loa tạo trường âm stereo rộng từ một thùng loa duy nhất, nên khách ngồi góc nào trong nhà hàng cũng nghe đủ giọng hát và nhạc cụ, không bị lệch hẳn về một bên.

Không phải công trình nào cũng cần đủ ba tầng

Một quán cà phê không mở buổi tối chỉ cần làm tốt tầng nền. Một villa nghỉ dưỡng riêng tư có thể chỉ cần tầng tĩnh và vài loa ngoài sân. Đề xuất đủ ba tầng cho những công trình đó là bán thừa, và chúng tôi sẽ nói thẳng như vậy với chủ đầu tư.

Ba tầng thật sự có nghĩa ở những nơi khách ở lại từ sáng tới khuya và đi qua nhiều trạng thái trong một ngày: resort và khách sạn có rooftop, tổ hợp nhà hàng và lounge, beach club, câu lạc bộ cư dân của khu căn hộ cao cấp. Ở đó, âm thanh là một phần của sản phẩm nghỉ dưỡng khách trả tiền, giống ánh sáng và mùi hương.