Ngày Là Nhà Hàng, Đêm Là Lounge

Cùng một mặt bằng, cùng một tiền thuê, hai nguồn doanh thu. Mô hình này chỉ chạy khi hệ thống âm thanh đổi vai được trong một cú bấm, không phải trong một buổi chiều khiêng loa.

Chín giờ rưỡi tối thứ bảy. Bàn cuối cùng của bữa tối vừa thanh toán. Nhân viên kéo bớt bàn ăn vào góc, đèn hạ xuống, DJ bắt đầu dò bài. Khoảng hai mươi phút nữa khách của buổi tối thứ hai sẽ tới, và họ tới vì nhạc.

Đây là lúc biết hệ thống âm thanh được thiết kế cho cả hai vai hay chỉ cho một vai. Nếu chỉ cho một vai, nhân viên kỹ thuật sẽ đang loay hoay đẩy âm lượng lên cho những chiếc loa âm trần vốn chỉ để nghe nhạc bữa tối. Hoặc một xe tải của đơn vị cho thuê âm thanh đang đỗ trước cửa.

Vì sao mô hình ngày đêm đáng tiền

Với chủ đầu tư F&B, phép tính khá thẳng: mặt bằng đẹp ở trung tâm thành phố hay trên tầng thượng khách sạn rất đắt, và nó chỉ sinh tiền trong những giờ có khách. Một nhà hàng đóng cửa lúc mười giờ tối bỏ trống nhiều giờ mỗi ngày. Biến cùng không gian đó thành lounge sau bữa tối là cách kéo thêm doanh thu đồ uống mà không phải thuê thêm một mét vuông nào.

Âm nhạc là công cụ chính để đổi vai, và nó tác động lên hành vi khách nhiều hơn người ta tưởng. Từ năm 1986, một nghiên cứu đăng trên Journal of Consumer Research của Ronald Milliman đã đo trên khách thật của một nhà hàng và cho thấy nhịp độ nhạc nền ảnh hưởng đáng kể tới thời gian khách ngồi lại và mức chi của họ. Nhạc chậm giữ khách ở lại bàn, nhạc nhanh kéo nhịp cả căn phòng lên. Một nhà hàng ngày đêm cần cả hai, ở hai thời điểm, trong cùng bốn bức tường.

Vì sao mô hình ngày đêm đáng tiền

Ba cách làm hỏng một không gian hai vai

Thiết kế cho bữa tối, rồi ép nó thành lounge. Loa âm trần cỡ nhỏ được chọn vì gọn mắt và êm tai lúc dùng bữa. Tới đêm DJ, chúng không có dải trầm, nên càng vặn to nhạc càng mỏng và chói. Khách đứng gần loa thấy đau tai, khách ở góc xa vẫn thấy thiếu không khí. Vài tháng sau, loa bắt đầu hỏng.

Thiết kế cho đêm, rồi bắt bữa tối chịu đựng. Hai chiếc loa hộp lớn treo hai bên tường cho đủ lực cuối tuần. Buổi trưa, khách ngồi bàn gần loa nghe quá rõ, khách ở giữa phòng nghe quá nhỏ, vì hai điểm phát phải gánh cả căn phòng. Và suốt sáu ngày, hai khối thùng đen là thứ lạc lõng nhất trong một nội thất được đầu tư rất kỹ.

Mỗi tối thuê một dàn ngoài. Cách này nghe linh hoạt nhưng tốn kém nhất về lâu dài: dây cáp chạy ngang lối đi, mỗi lần dựng là một lần cân chỉnh lại từ đầu, chất âm đêm nay khác đêm trước, và dàn thuê không biết gì về hệ báo cháy hay giới hạn tiếng ồn của tòa nhà.

Ba cách làm hỏng một không gian hai vai

Thiết kế đúng cho hai vai trông như thế nào

Nhiều điểm phát nhỏ thay vì hai điểm phát lớn. Đây là nguyên tắc nền. Khi loa được rải đều khắp phòng, mỗi chiếc chỉ phải phủ một vùng nhỏ quanh nó. Ban ngày cả hệ chạy nhẹ, ai ngồi đâu cũng nghe đều và vẫn nói chuyện thoải mái. Ban đêm cả hệ cùng mạnh lên, căn phòng đầy nhạc mà không có chỗ nào chói. Có một nhà hàng ở New Jersey, Mỹ, chuyển từ bữa ăn tinh tế ban ngày sang jazz sống và DJ ban đêm. Đơn vị tích hợp ở đó rải loa đồng trục khắp các phòng ăn, ghép thêm loa siêu trầm, để mỗi phòng có cùng một tính cách âm thanh. Bài viết về công trình nói rõ tinh thần thiết kế: hệ đổi vai bằng sự linh hoạt, không trông vào việc vặn to.

Loa siêu trầm là thứ tạo ra cảm giác đêm. Phần lớn cái mà khách cảm nhận là không khí lounge nằm ở dải trầm, cảm nhận bằng lồng ngực nhiều hơn là nghe bằng tai. Có dải trầm tốt thì không cần đẩy âm lượng chung quá cao mà phòng vẫn sôi. Ban ngày, dải trầm được hạ xuống gần như tắt. Loa siêu trầm cũng là thiết bị dễ giấu nhất: trong hộc băng ghế, dưới quầy bar, sau vách ốp, miễn là nhà thiết kế nội thất chừa đúng khoang và khe thoát âm từ bản vẽ.

Cảnh âm thanh theo khung giờ. Mỗi vai là một cảnh được cài sẵn: nguồn nhạc, đường cong âm sắc, mức trầm, mức tối đa của từng vùng. Bữa trưa một cảnh, bữa tối một cảnh, đêm DJ một cảnh. Cảnh có thể tự chuyển theo lịch, hoặc quản lý ca bấm một nút trên bảng điều khiển gắn tường. Không ai phải nhớ hôm qua kỹ thuật chỉnh núm nào.

Trần âm lượng khóa cho từng vùng. DJ nào cũng muốn thêm một nấc. Hệ được cài một mức trần mà người đứng bàn không vượt qua được, vì ba lý do: bảo vệ loa, giữ quan hệ với cư dân hay dãy phòng khách sạn xung quanh, và giữ cho khách vẫn nói chuyện được ở quầy bar. Với không gian gần khu dân cư, mức trần này nên được đặt theo quy chuẩn tiếng ồn hiện hành, vốn chặt hơn vào ban đêm.

Vùng nào sống theo nhịp nấy. Khi sàn chính đã vào đêm, quầy bar vẫn cần nhạc nhẹ hơn để gọi món, phòng riêng có thể đang có một bữa tiệc khác, hành lang và nhà vệ sinh chỉ cần nhạc nền. Chia vùng từ đầu thì mỗi khu chuyển cảnh độc lập.

Một chỗ để DJ và ban nhạc cắm vào. Hộp đấu nối âm sàn hoặc âm tường ở vị trí bàn DJ, đường tín hiệu chống nhiễu đi thẳng về tủ thiết bị, cộng một loa kiểm âm riêng cho người chơi. DJ khách mời cắm vào hệ của nhà hàng thay vì mang dàn riêng tới, và chất âm của quán giữ được từ đêm này sang đêm khác.

Thiết kế đúng cho hai vai trông như thế nào

Chừa đường cho những đêm lớn

Sẽ có những đêm vượt khỏi khuôn khổ thường ngày: một DJ tên tuổi, một buổi ra mắt, một bữa tiệc thuê trọn không gian. Hệ được thiết kế tốt có sẵn đường cho những đêm đó.

Một trường hợp chúng tôi thấy rất đáng học là khu vườn bia ngoài trời trong một tổ hợp khách sạn và sòng bài ở Mỹ. Suốt mùa hè, khu này chạy một hệ loa phân tán quanh hồ bơi, có sân khấu nhỏ cho ban nhạc. Khi tổ chức đêm diễn đầu tiên với một DJ hạng sao, họ không dựng một dàn riêng. Họ mang thêm ba loa mỗi bên, bốn loa siêu trầm và một cặp loa kiểm âm cho DJ, cùng nhà sản xuất với hệ cố định, thuê từ một công ty âm thanh sự kiện địa phương, rồi cho phần tăng cường chạy chung với hệ đang có. Người quản lý giải trí của tổ hợp kể lại rằng phản hồi nhiều nhất là độ phủ đều: góc nào cũng nghe chất lượng tương tự trên toàn dải tần, và khách nhảy ở khắp không gian.

Bài học cho Việt Nam khá rõ. Khi hệ cố định và phần tăng cường cùng một ngôn ngữ âm thanh, chúng hòa vào nhau. Khi đơn vị sự kiện mang tới một dàn khác hẳn đặt cạnh hệ của nhà hàng, kết quả thường là hai chất âm đánh nhau ở giữa phòng. Muốn có những đêm như vậy thì phải chừa từ đầu: điểm treo chịu lực, ổ nguồn riêng có bảo vệ và lọc nhiễu, đường tín hiệu dự phòng tới vị trí sân khấu.

Cũng từ nhà hàng ở New Jersey nhắc ở trên, câu chuyện có một đoạn tiếp theo đáng kể. Thành công của mô hình ngày đêm khiến chủ đầu tư mở thêm một quán bar bí mật ngay sát bên, đi vào qua một lối cửa giấu trong nhà hàng. Ở quán bar mới, loa được sơn hoàn thiện theo màu nội thất, đứng cạnh quầy đá cẩm thạch và ánh đèn trầm mà không lộ ra như một thiết bị kỹ thuật. Một hệ âm thanh làm đúng phục vụ doanh thu hôm nay, và có khi mở đường cho mô hình kinh doanh tiếp theo.

Chừa đường cho những đêm lớn

Âm thanh đổi vai thì những thứ khác cũng phải đổi theo

Ánh sáng là cặp bài trùng của âm thanh trong mô hình này. Khi cảnh âm thanh chuyển sang đêm mà đèn vẫn sáng như giờ ăn trưa, căn phòng không thật sự đổi vai. Hai hệ nên được liên kết để một nút bấm chuyển cả ánh sáng lẫn âm thanh. Bề mặt phòng cũng cần được tính: trần bê tông trần trụi, kính và đá làm tiếng vang kéo dài, ban ngày thấy ồn còn ban đêm nhạc bị nhòe. Đôi khi một ít vật liệu xử lý âm đúng chỗ đem lại nhiều hơn một cặp loa đắt tiền.

Nhạc phát trong không gian kinh doanh phải có bản quyền thương mại, ban ngày cũng như ban đêm. Hệ cũng phải tự tắt khi có báo cháy để nhường đường cho thông báo sơ tán. Đêm đông khách nhất là đêm việc này quan trọng nhất.

Âm thanh đổi vai thì những thứ khác cũng phải đổi theo

Khi nào không cần làm như vậy

Quán chỉ mở ban ngày, hoặc nhà hàng gia đình đóng cửa sau bữa tối, không cần hệ hai vai. Một hệ nhạc nền chia vùng gọn gàng, như chúng tôi đã viết trong Anh thật sự cần loại âm thanh nào?, là đủ và hợp lý về chi phí. Ngược lại, một club đúng nghĩa với sàn nhảy là sản phẩm chính thì cần một hệ biểu diễn chuyên dụng, không phải một hệ hai vai.

Mô hình ngày đêm hợp nhất với nhà hàng có quầy bar mạnh, rooftop và pool bar của khách sạn và khu nghỉ dưỡng, các tổ hợp ẩm thực và giải trí, và câu lạc bộ cư dân của khu căn hộ cao cấp. Đây là vùng lai mà chúng tôi đặt lên tấm bản đồ trong bài Một công trình, ba cường độ âm thanh: ban ngày ở cường độ nền, ban đêm bước sang cường độ diễn.

Khi nào không cần làm như vậy

Bá Hùng làm gì trong một dự án như vậy

Chúng tôi bắt đầu bằng việc ngồi với chủ đầu tư để hiểu lịch vận hành thật của không gian: mấy giờ đổi vai, đêm nào đông, có DJ khách mời hay ban nhạc sống, xung quanh có ai cần được yên tĩnh. Từ đó, kiến trúc giải pháp đi tới bố trí loa phân tán, vị trí loa siêu trầm phối hợp với nhà thiết kế nội thất, các cảnh âm thanh và mức trần cho từng vùng, điểm đấu nối cho DJ và đường chừa cho những đêm lớn.

Thiết bị đến từ một xưởng loa chuyên nghiệp Hoa Kỳ chế tác tại New Jersey, chuyên làm loa theo ngôn ngữ thiết kế nội thất, cho tầng diễn; một nhà sản xuất Anh Quốc hơn bốn mươi năm làm âm thanh thương mại cho phần chia vùng và điều khiển; cáp tín hiệu chuẩn phòng thu của đối tác Nhật Bản, như chúng tôi đã giải thích trong bài Một chuỗi chỉ mạnh bằng mắt xích yếu nhất. Sau khi bàn giao, đội dịch vụ kỹ thuật cân chỉnh lại khi quán đổi concept và ứng cứu nhanh khi sự cố rơi đúng vào tối thứ bảy. Toàn bộ quy trình chạy theo hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 Bá Hùng duy trì liên tục từ năm 2011.

Nếu không gian của anh chị đang ở giai đoạn thiết kế, gửi bản vẽ cho chúng tôi. Một hộc trống trong băng ghế hay một ống luồn dây tới vị trí bàn DJ gần như không tốn gì lúc này, nhưng rất đắt nếu phải làm sau khi quán đã mở cửa.

Khách không cần biết hệ thống vừa đổi cảnh. Họ chỉ cần thấy buổi tối của mình bắt đầu đúng lúc.