Camera trong hội trường quay người phát biểu, không phải quay cả căn phòng

Xem lại bản ghi của nhiều phiên họp, có thể gặp một hình quen thuộc: khung hình rộng thấy cả hội trường, người phát biểu chỉ là một chấm nhỏ ở hàng ghế thứ năm, và đại biểu ở điểm cầu xa không biết ai đang nói. Hội trường có camera, nhưng không có ai, hay hệ thống nào, đưa camera tới đúng người vào đúng lúc.

Camera PTZ (quay ngang, ngẩng cúi, thu phóng điều khiển từ xa) giải bài toán này. Chọn đúng con camera chỉ là một nửa. Nửa còn lại là vị trí đặt, ánh sáng, và cách camera biết khi nào phải quay sang ai.

Camera biết ai đang nói bằng cách nào

Ở hội trường có hệ micro hội thảo, cách đáng tin nhất là liên kết camera với micro. Mỗi chỗ ngồi được lưu một vị trí đặt sẵn (preset): góc quay, độ thu phóng, lấy nét. Khi đại biểu bấm nút micro, hệ thống hội thảo gửi lệnh, camera quay tới đúng chỗ ngồi đó. Khi không ai phát biểu, camera trở về khung toàn cảnh hoặc khung chủ toạ.

Hai chi tiết làm nên khác biệt. Thứ nhất, trong lúc camera đang di chuyển, hình phát đi nên được giữ ở camera thứ hai hoặc khung toàn cảnh, để người xem không thấy cảnh quét ngang chóng mặt. Hội trường dùng một camera thì luôn lộ cảnh này, nên phòng quan trọng nên có ít nhất hai camera. Thứ hai, preset phải được lưu theo sơ đồ chỗ ngồi thật, sau khi bàn ghế đã cố định và ánh sáng đã chỉnh xong, không lưu từ lúc lắp thô.

Phòng họp không có micro hội thảo thì dùng camera tự bám người nói bằng xử lý hình ảnh, hoặc kết hợp với micro mảng trên trần có khả năng xác định hướng giọng nói. Các hệ này đã khá tốt trong phòng họp vừa và nhỏ. Ở hội trường lớn, nơi nhiều người cùng cử động và nhiều người cùng nói, liên kết với micro hội thảo vẫn chắc chắn hơn. Phần micro và hội nghị trực tuyến chúng tôi trình bày ở trang hội nghị và không gian họp và bài hội nghị truyền hình.

Đặt camera ở đâu

Camera đặt càng cao, khuôn mặt càng bị nhìn từ trên xuống, người cúi đọc tài liệu sẽ chỉ còn đỉnh đầu. Camera quay chủ toạ nên đặt gần ngang tầm mắt, thường ở cuối hội trường hoặc trên ban công. Camera quay đại biểu nên đặt sao cho góc nhìn tới mỗi chỗ ngồi không quá nghiêng và không bị người ngồi trước che.

Hai điểm hay bị bỏ qua ở bước thiết kế: camera đặt ngược hướng màn LED hoặc cửa kính sẽ bị ngược sáng; camera gắn lên kết cấu rung (trần thạch cao gần máy lạnh, lan can mỏng) sẽ rung hình khi thu phóng xa. Vị trí camera, giá đỡ và tuyến cáp cần có trên bản vẽ cùng lúc với sơ đồ chỗ ngồi. Đi thêm một tuyến cáp camera sau khi hội trường đã hoàn thiện luôn tốn kém hơn nhiều so với để sẵn ống chờ.

Ánh sáng quyết định chất lượng hình nhiều hơn camera

Camera đắt tiền dưới ánh sáng kém vẫn cho hình xỉn, nhiễu, da xám. Ánh sáng hội trường thường được thiết kế để nhìn thấy bàn, không phải để camera nhìn thấy mặt. Cần ánh sáng chiếu lên khuôn mặt theo phương ngang, đủ đều để không có bóng đen dưới mắt. Đèn phải có chỉ số hoàn màu tốt, và driver không nhấp nháy, vì nhấp nháy mắt thường không thấy nhưng camera thấy rõ thành sọc trên hình.

Lưới điện Việt Nam là 50 Hz. Camera chạy 30 hoặc 60 khung hình mỗi giây dưới đèn chạy theo nhịp 50 Hz dễ bị nhấp nháy hình. Ở đây nên đặt camera và cả chuỗi ghi hình, phát trực tuyến ở 25 hoặc 50 khung hình mỗi giây. Chi tiết nhỏ này giải quyết khá nhiều lời phàn nàn "hình bị chớp". Phần chiếu sáng cho camera có ở trang ánh sáng sân khấu và chiếu sáng thông minh.

Chọn camera theo khoảng cách, không theo số lần zoom

Độ thu phóng quang học cần thiết tính từ khoảng cách xa nhất tới người phải quay và cỡ khung mong muốn, thường là khung nửa người. Phòng họp vừa chỉ cần thu phóng thấp với góc rộng. Hội trường sâu vài chục mét cần thu phóng quang học lớn, và thu phóng kỹ thuật số không thay được, vì nó chỉ phóng to điểm ảnh. Cảm biến lớn hơn cho hình đỡ nhiễu trong hội trường thiếu sáng.

Ở phòng họp yên tĩnh, tiếng động cơ của camera khi quay cũng đáng để nghe thử. Camera đặt gần micro mà kêu rè rè mỗi lần chuyển preset thì cả điểm cầu bên kia đều nghe thấy.

Đường tín hiệu và điều khiển

Camera PTZ hiện nay thường có nhiều ngõ ra cùng lúc: SDI cho khoảng cách xa và độ tin cậy cao, HDMI cho tuyến ngắn, USB để dùng trực tiếp với phần mềm họp trực tuyến, và luồng IP (NDI, SRT, RTSP) để đi qua mạng. Điều khiển qua mạng theo VISCA over IP hoặc qua cổng nối tiếp. Một sợi cáp mạng có cấp nguồn PoE có thể mang cả hình, điều khiển và nguồn, giảm hẳn số đường cáp trên trần.

Đi qua mạng thì phải tính như mọi hệ AV qua IP: băng thông, phát nhóm, tách vùng mạng. Phần này ở trang hạ tầng mạng AV, điều khiển và an ninh mạng.

Nên ghi gì vào hồ sơ kỹ thuật

  • Số camera và vai trò từng camera: toàn cảnh, chủ toạ, đại biểu, màn trình chiếu.
  • Khoảng cách quay xa nhất, cỡ khung yêu cầu, độ thu phóng quang học suy ra từ đó.
  • Liên kết với hệ micro hội thảo: số preset, thời gian chuyển, cách xử lý hình trong lúc camera di chuyển.
  • Ngõ ra hình (SDI, HDMI, USB, IP), giao thức điều khiển, cấp nguồn qua cáp mạng.
  • Tốc độ khung hình 25 hoặc 50 cho cả chuỗi, yêu cầu ánh sáng cho camera, vị trí và giá đỡ chống rung.

Camera là nguồn hình đầu tiên của chuỗi hình ảnh trong công trình. Các dòng camera hội nghị có ở nhóm hội nghị truyền hình, cộng tác, visual. Nếu hội trường của anh chị đã có camera nhưng bản ghi vẫn "thấy phòng không thấy người", gọi cho chúng tôi, vì nhiều trường hợp chỉ cần lập lại preset và liên kết với micro.