Hai màn LED cùng loại module, hai chất lượng hình khác nhau: phần quyết định nằm phía sau

Khi nghiệm thu một màn LED, mọi người nhìn vào mặt trước. Nhưng khá nhiều thứ làm nên hình ảnh trên màn đó nằm trong một thiết bị cao một hai U trong tủ rack: bộ xử lý LED. Nó quyết định màu có chuẩn không, chuyển động có mượt không, màn có đồng đều không, và khi một sợi cáp đứt thì màn có tối không.

Hồ sơ mời thầu thường chỉ ghi một dòng "bộ điều khiển đi kèm". Đó là chỗ chất lượng bị thả trôi.

Ba tầng xử lý

Bộ xử lý video nhận tín hiệu từ nguồn, đổi về đúng độ phân giải của màn, cắt ghép, chuyển cảnh, chồng nhiều nguồn. Bộ phát (sending) chia hình thành dữ liệu cho từng vùng màn, đưa đi qua cáp mạng hoặc cáp quang. Card thu (receiving) nằm trong từng hộp màn, nhận dữ liệu và điều khiển từng điểm ảnh. Ở các hệ cỡ nhỏ, hai tầng đầu gộp trong một thiết bị.

Card thu là phần ít được để ý nhất, nhưng nó quyết định độ sâu màu ở mức sáng thấp, tần số quét, và khả năng nhận dữ liệu cân màu cho từng điểm ảnh. Bộ xử lý tốt ghép với card thu kém vẫn cho hình kém.

Cân màu: phần chủ đầu tư thường không biết mình đang được hay không

Không có hai điểm LED nào sáng giống hệt nhau. Nhà máy đo từng điểm ảnh bằng máy ảnh chuyên dụng, rồi nạp hệ số hiệu chỉnh độ sáng và màu cho từng điểm vào module hoặc card thu. Màn chưa cân hoặc cân kém nhìn sẽ loang, nhất là ở nền xám hoặc màu da.

Lệch giữa các module, kể cả khi lắp đúng sơ đồ vị trí, thường có ba nguyên nhân: module khác lô, dữ liệu cân màu không được nạp hoặc bị mất khi thay card, hoặc độ sáng chung đã đặt khác với mức mà dữ liệu cân màu được đo. Cả ba đều xử lý qua bộ xử lý và phần mềm, không phải thay phần cứng. Điều kiện là nhà cung cấp phải giao kèm dữ liệu cân màu và có quy trình nạp lại khi thay module.

Một số hệ cho phép cân màu lại tại công trình sau vài năm, khi các điểm LED đã già đi không đều. Nếu chủ đầu tư định dùng màn mười năm, đây là khả năng đáng hỏi.

Độ trễ và đồng bộ

Mỗi tầng xử lý thêm một chút độ trễ. Với màn quảng cáo thì không sao. Với màn phía sau sân khấu khi người hát nhìn thấy chính mình, với màn hiện hình người phát biểu trong hội trường, hay khi rê chuột trên màn ở phòng điều hành, vài khung hình trễ đủ để thấy môi lệch tiếng hoặc chuột phản hồi chậm. Hồ sơ nên ghi độ trễ tối đa từ ngõ vào tới điểm ảnh.

Màn lớn ghép từ nhiều bộ xử lý, hoặc nhiều màn đặt cạnh nhau, cần đồng bộ khung hình (genlock) để không bị rách hình ở đường nối khi có chuyển động nhanh. Màn có camera quay thì bộ xử lý còn phải làm việc được với tốc độ khung hình và màn trập của camera.

Dự phòng: màn tối là do chỗ nào

Card thu trong các hộp màn thường nối tiếp nhau thành chuỗi. Đứt một sợi cáp giữa chuỗi là tối mọi hộp phía sau. Cách phòng là đi dây vòng (loop): cuối chuỗi quay về một cổng thứ hai của bộ phát, đứt ở đâu thì dữ liệu đi đường ngược lại.

Ở phòng điều hành, hội trường quan trọng hay màn sân khấu, nên có thêm bộ xử lý dự phòng chạy song song, tự chuyển khi bộ chính lỗi, và nguồn kép cho bộ xử lý. Chúng tôi kể lại vài giây màn tối trong một phòng điều hành, và cái giá của nó, trong bài Một giây tối trong phòng điều hành.

Giám sát

Bộ xử lý tốt cho thấy từ xa trạng thái từng card thu: nhiệt độ, điện áp, kết nối, và cả lỗi điểm ảnh ở một số hệ. Người vận hành biết một vùng màn đang nóng lên trước khi nó tắt, biết một module lỗi trước buổi lễ thay vì giữa buổi lễ. Đây là nền cho cách chúng tôi bảo trì màn LED trong dịch vụ AV chăm sóc chủ động.

Nguồn hình cũng là một phần của chất lượng

Bộ xử lý giỏi tới đâu cũng không làm đẹp được hình gốc kém. Nguồn hình nên xuất đúng độ phân giải gốc của màn, đúng tần số khung hình, không qua bộ chuyển đổi rẻ tiền ở giữa. Với màn trưng bày và sân khấu, đầu phát nội dung chuyên dụng cho kết quả khác hẳn chiếc máy tính văn phòng cắm cáp HDMI. Màn LED trong một hệ chiếu sáng sân khấu còn cần đồng bộ với bàn điều khiển ánh sáng, như ở trang ánh sáng sân khấu và chiếu sáng thông minh.

Nên ghi gì vào hồ sơ kỹ thuật

  • Độ phân giải và số điểm ảnh tối đa mỗi bộ xử lý, số ngõ vào và loại ngõ vào.
  • Độ trễ tối đa từ ngõ vào tới màn, khả năng đồng bộ khung hình giữa nhiều bộ xử lý.
  • Độ sâu màu xử lý, hỗ trợ HDR nếu cần, và chất lượng ở mức sáng thấp.
  • Dữ liệu cân màu từng điểm ảnh giao kèm, quy trình nạp lại khi thay module, khả năng cân màu lại tại công trình.
  • Đi dây vòng, bộ xử lý dự phòng, nguồn kép theo mức quan trọng của màn.
  • Giám sát từ xa trạng thái card thu, nhiệt độ, lỗi, và cảnh báo về trung tâm.

Màn LED là một hệ thống gồm module, card thu, bộ xử lý, nguồn hình và người vận hành. Bài chuỗi hình ảnh từ camera tới màn hình đặt bộ xử lý vào vị trí của nó trong cả chuỗi, và các dòng màn LED có ở nhóm màn hình. Nếu màn LED hiện tại của anh chị đang lệch màu hoặc có lúc tối một vùng, gọi cho chúng tôi, vì nhiều trường hợp xử lý được mà không cần thay phần cứng.