Luật cho phép đi tới đâu
Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15, vạch ranh giới khá rõ.
Điểm i khoản 6 Điều 16 xếp vào nhóm hành vi bị cấm việc nêu yêu cầu cụ thể về nhãn hiệu, xuất xứ hàng hóa trong hồ sơ mời thầu khi áp dụng đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế hoặc chào hàng cạnh tranh, trừ các trường hợp luật liệt kê tại điểm e khoản 3 Điều 10, khoản 2 Điều 44 và khoản 1 Điều 56. Nghị định 214/2025/NĐ-CP nhắc lại nguyên tắc này tại điểm a khoản 9 Điều 26.
Với thiết bị nghe nhìn, ngoại lệ đáng chú ý là khoản 2 Điều 44: hồ sơ mời thầu được nêu xuất xứ theo nhóm nước, vùng lãnh thổ. Đây là con đường hợp lệ để chủ đầu tư nói "tôi cần thiết bị từ nhóm nước này" mà không gọi tên một hãng hay một quốc gia đơn lẻ.
Con đường này đi kèm hai ràng buộc.
Ràng buộc đầu nằm ngay trong Điều 44: khoản 3 vẫn cấm hồ sơ mời thầu đặt điều kiện hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc tạo lợi thế cho một số nhà thầu. Nhóm nước được chọn nên đi kèm lý do kỹ thuật, an ninh hay vận hành ghi rõ được trong hồ sơ, chứ không phải chọn để khớp với một hãng đã định sẵn.
Ràng buộc còn lại nằm ở mẫu hồ sơ mời thầu hiện hành: khi chủ đầu tư yêu cầu xuất xứ theo nhóm nước, nhà thầu phải chào hàng thuộc đúng nhóm nước đó hoặc hàng xuất xứ Việt Nam, kể cả khi nhóm nước được nêu không có Việt Nam. Hàng không thuộc hai trường hợp này bị loại.
