Cart
Continue shopping
Go to cart

Khu Vườn Biết Hát

Một khu vườn đẹp có thể mất cả năm để cây lên đúng dáng. Âm thanh trong khu vườn ấy thì thường được giải quyết trong một buổi chiều, bằng hai thùng loa đặt trên hiên, vặn to. Hai cách làm ấy không nên đứng cạnh nhau.

Ai từng đi dự tiệc ngoài trời ở một biệt thự đều biết cảnh này. Đứng gần hiên thì nhạc to tới mức phải nói lớn. Đi xuống cuối vườn, gần hồ bơi, thì nhạc chỉ còn nghe loáng thoáng. Còn nhà hàng xóm bên kia hàng rào thì nghe rõ từng bài.

Đó không phải lỗi của chiếc loa. Đó là lỗi của cách đặt loa: dùng vài nguồn âm thật to để phủ cả một không gian rộng không có tường.

Ngoài trời không có tường để giữ tiếng

Trong nhà, tường và trần trả lại một phần âm thanh, nên một chiếc loa phủ được cả căn phòng. Ngoài trời, âm thanh tỏa đi và không quay lại. Mỗi lần khoảng cách tới loa tăng gấp đôi, mức âm giảm khoảng 6 dB. Muốn người ở cuối vườn nghe đủ từ một chiếc loa đặt trên hiên, người đứng sát hiên phải chịu mức âm rất lớn, và tiếng nhạc bay xa hơn nhiều so với ranh đất.

Lời giải ngoài trời vì vậy ngược với trực giác: nhiều loa nhỏ, phát nhỏ, đặt rải đều trong cảnh quan, mỗi chiếc lo một khoảng vườn gần nó. Ở đâu trong vườn cũng nghe đều, không chỗ nào chói, và tiếng nhạc dừng lại gần đúng chỗ khu vườn dừng lại.

Đây là cách các nhà thiết kế cảnh quan ánh sáng đã làm từ lâu với đèn: không ai chiếu sáng cả khu vườn bằng một cột đèn pha, mà dùng nhiều đèn nhỏ giấu trong bụi cây. Âm thanh cảnh quan làm điều tương tự.

Ngoài trời không có tường để giữ tiếng

Ba cỡ vườn, ba cách làm

Nhà sản xuất Hoa Kỳ mà Bá Hùng chọn làm lõi là đơn vị đầu tiên thiết kế loa cột cảnh quan cao cấp, và dải loa ngoài trời của họ chia khá rõ theo quy mô công trình.

Với sân vườn biệt thự phố, sân trong, khu BBQ, có một bộ loa vệ tinh nhỏ bằng nhựa ABS cắm thẳng xuống đất, bốn vệ tinh và một loa siêu trầm, mở rộng được lên tám vệ tinh. Chúng lẫn vào bồn cây, thấp hơn tán lá, và một kênh ampli chạy được bốn vệ tinh nên cả hệ gọn nhẹ.

Với khuôn viên lớn hơn, villa nghỉ dưỡng, resort, lối dạo trong khu đô thị, là hệ loa cảnh quan chạy đường dây 70V hoặc 100V. Đường loa kiểu này cho phép kéo xa gần một cây số từ phòng kỹ thuật mà không mất tiếng, gắn được nhiều loa trên cùng một tuyến dây. Tép loa titan cho tiếng cao sạch dù loa nằm thấp sát mặt đất. Loa siêu trầm được chôn xuống đất, chỉ lộ một nắp màu đất nằm lẫn giữa thảm cỏ hoặc lớp sỏi.

Với những vị trí cần loa gắn nổi, mái hiên, tường rào, chân cột, có loa gắn nổi chịu ngâm nước cấp IPX7, và loa giả đá nằm lẫn vào tiểu cảnh. Ở tầng cao nhất cho resort hay khu nghỉ dưỡng hạng sang, có những dòng loa cột kim loại, loa tép màng phẳng chịu thời tiết, làm theo đơn đặt hàng cho từng dự án.

Ba cỡ vườn, ba cách làm

Tiếng trầm từ dưới đất

Loa vệ tinh nhỏ thì giấu dễ, nhưng tiếng trầm cần thể tích. Thiếu tiếng trầm, nhạc ngoài trời nghe mỏng và rè, người ta lại có xu hướng vặn to lên, và vòng luẩn quẩn bắt đầu.

Loa siêu trầm chôn đất giải đúng chỗ đó. Mặt đất làm thành một mặt phẳng lớn đỡ cho tiếng trầm lan ra, tiếng trầm lại khó nhận ra hướng, nên người nghe cảm thấy nền nhạc đầy mà không biết nó phát từ đâu. Một hai chiếc đặt đúng chỗ đủ cho cả một mảng vườn.

Tiếng trầm từ dưới đất

Âm thanh cũng phải có ranh đất

Ở TP.HCM và các đô thị lớn, sân vườn biệt thự thường chỉ cách nhà bên cạnh một bức tường rào. Ở resort, villa này cách villa kia vài chục mét. Âm thanh ngoài trời vì vậy phải được thiết kế để ở lại trong phần đất của mình.

Có vài cách để làm điều đó. Loa đặt thấp, hướng vào trong khu vườn, quay lưng về phía ranh đất. Mỗi loa phát nhỏ vì đã có loa khác lo phần vườn bên cạnh. Chia khu vườn thành nhiều vùng nghe, khu hồ bơi một vùng, khu BBQ một vùng, lối đi một vùng, mỗi vùng chỉnh âm lượng riêng. Và hẹn giờ: sau một giờ nhất định, mức âm ngoài trời tự hạ xuống, khu vực sát ranh tự tắt.

Ampli của nhà sản xuất Anh Quốc hơn bốn mươi năm làm âm thanh thương mại Bá Hùng dùng cho phần này chạy tốt cả đường loa 70V, 100V lẫn loa trở kháng thấp, và có bộ điều khiển vùng gắn tường với giới hạn mức âm tối đa cho từng vùng. Chủ nhà hay nhân viên resort chỉnh trong ngưỡng an toàn, không ai lỡ tay vặn tới mức hàng xóm phải gọi điện.

Âm thanh cũng phải có ranh đất

Làm việc với kiến trúc sư cảnh quan

Âm thanh cảnh quan cần được vẽ cùng lúc với cảnh quan, không đợi cây đã trồng. Cây sẽ lớn: một bụi cây hôm nay che vừa chiếc loa, ba năm sau có thể nuốt mất nó, hoặc rễ cây đẩy lệch loa cắm đất. Vị trí loa phải tính theo dáng cây trưởng thành.

Hệ tưới cũng vậy. Đầu phun tưới tự động bắn thẳng vào loa mỗi sáng là chuyện có thật. Lối đi của máy cắt cỏ, chỗ đặt đèn cảnh quan, hố ga thoát nước, tất cả nên nằm trên cùng một bản vẽ với điểm loa.

Và dây. Dây loa ngoài trời đi trong ống chôn đất, tách khỏi đường điện chiếu sáng cảnh quan, hộp đấu nối đặt cao hơn mặt đất và kín nước. Không có mối nối nào nằm trong hố đất ngập sau cơn mưa chiều.

Bá Hùng làm cả mảng chiếu sáng cảnh quan, nên khi đi cùng kiến trúc sư cảnh quan, đèn và loa thường được bố trí chung một lượt: cùng tuyến ống, cùng hộp đấu nối, cùng lịch hẹn giờ.

Làm việc với kiến trúc sư cảnh quan

Phần ít ai nghĩ tới: sét và nguồn điện

Đường dây loa chạy dài ngoài trời là một lối vào cho xung sét lan truyền vào mùa mưa. Một tia sét đánh gần khu vườn có thể đi theo dây loa về tới tủ ampli. Nối đất đúng cách, cộng với bảo vệ và lọc nguồn từ đối tác Hoa Kỳ đặt trước tủ rack, là phần bắt buộc chứ không phải phần tùy chọn. Dây loa và dây tín hiệu đi từ tủ rack ra là của nhà sản xuất Nhật Bản chuẩn phòng thu, loại không ai muốn phải đào lên thay.

Với khu vườn sát biển, loa và phụ kiện còn phải chịu thêm muối và nắng, như chúng tôi đã viết trong bài Khí Hậu Nhiệt Đới Ăn Mòn Loa Như Thế Nào.

Nơi khu vườn biết hát đáng đầu tư

Sân vườn biệt thự nơi chủ nhà hay tiếp khách buổi tối. Lối dạo, sân cỏ, khu hồ bơi của khách sạn và khu nghỉ dưỡng. Khu tiện ích, công viên nội khu của chủ đầu tư phát triển bất động sản muốn có một điểm bán hàng khác biệt. Quảng trường, công viên công cộng cần nhạc nền ban ngày và thông báo khi cần.

Kiến trúc sư cảnh quan và chủ đầu tư đang có bản vẽ có thể gửi cho kiến trúc sư giải pháp của Bá Hùng qua trang liên hệ. Câu chuyện vì sao âm thanh kiến trúc phải bắt đầu từ bản vẽ nằm ở bài trụ cột Bốn Mươi Năm Nghĩ Về Một Cái Lỗ Trên Trần.

Nơi khu vườn biết hát đáng đầu tư

Khu vườn hay nhất không có chiếc loa nào để nhìn thấy. Chỉ có tiếng nhạc đi theo người ta từ hiên nhà xuống tới mép hồ, và dừng lại đúng ở hàng rào.