Bản sắc âm thanh cho thương hiệu khách sạn

Chủ đầu tư và đơn vị vận hành thường tốn nhiều công cho phần nhìn của thương hiệu khách sạn: logo, màu, phông chữ, vật liệu, đồng phục. Phần nghe thì hay được giao cho ca trực tự chọn, hoặc một danh sách phát mua sẵn dùng chung cho mọi khu. Kết quả là cùng một khách sạn nghe mỗi nơi một kiểu, mỗi ca một kiểu, và khách không nhớ được khách sạn này nghe như thế nào. Điều đáng lo là khách sạn bỏ nhiều tiền cho thương hiệu, còn thứ khách nghe suốt kỳ lưu trú lại chưa thuộc về thương hiệu đó.

Sáu phần dưới đây đặt cạnh nhau cách làm hay gặp và cách làm khi âm thanh nằm trong bộ nhận diện: nhạc, âm hiệu, giọng đọc, chất âm, quyền sử dụng và việc nhân sang nhiều cơ sở. Cách làm hay gặp được mô tả khái quát, không gắn với công trình nào.

Nhạc nền được viết thành một bản hướng dẫn

Cách làm phổ biến là chọn một vài danh sách phát theo cảm tính lúc khai trương, rồi để đó. Vài tháng sau, mỗi ca thêm vài bài, mỗi khu mỗi kiểu, và không ai còn nhớ ban đầu định nghe như thế nào.

Khi âm thanh được coi là bản sắc, khách sạn có một bản hướng dẫn âm thanh viết thành chữ, đặt cạnh bộ nhận diện thị giác. Bản này mô tả tinh thần chung, nhịp và năng lượng theo từng khung giờ, những loại nhạc cụ và giọng hát hợp và không hợp, mức âm lượng mục tiêu cho từng vùng, và những thứ không bao giờ phát. Từ bản hướng dẫn đó mới dựng các danh sách phát cho sảnh, nhà hàng, quầy bar, spa, hồ bơi. Sảnh là nơi bản hướng dẫn được nghe rõ nhất, vì khách nào cũng đi qua đó, nên danh sách phát cho sảnh thường được dựng đầu tiên.

Người giữ bản hướng dẫn là bộ phận thương hiệu hoặc quản lý vận hành, không phải ca trực. Việc viết bản hướng dẫn, chọn nhạc hay đặt sáng tác thuộc về bộ phận thương hiệu và các đơn vị chuyên về nhạc mà họ chọn. Phần hệ thống cần lấy từ bản này là vùng, khung giờ và mức âm. Cách chia vùng và phân quyền chọn nhạc đã nêu trong bài Sảnh đón và hành trình đến phòng và bài Nhà hàng, bar, lounge và rooftop.

Âm hiệu riêng, và ranh giới với âm báo khẩn cấp

Nhiều khách sạn dùng âm mặc định của thiết bị cho mọi thứ: tiếng chuông trước thông báo, nhạc chờ điện thoại, âm báo trên màn hình lễ tân. Những âm này giống hệt ở rất nhiều nơi khác.

Một âm hiệu ngắn riêng của thương hiệu, vài giây, có thể dùng nhất quán ở nhiều điểm chạm: trước các thông báo thường ở sảnh và hồ bơi, ở nhạc chờ tổng đài, trên video giới thiệu, ở màn hình chào đoàn.

Có một ranh giới phải giữ: âm hiệu thương hiệu chỉ dùng cho thông báo thường, và không được nghe giống chuông báo cháy hay âm mở đầu của bản tin sơ tán, bản tin giữ khách tại chỗ. Khi có bản tin khẩn, nhạc nền và mọi thông báo thường phải tự ngắt. Âm báo và lời của các bản tin khẩn được quyết trong hồ sơ thiết kế phòng cháy chữa cháy và phương án an ninh của cơ sở, như bài An toàn của khách lưu trú đã nêu. Âm hiệu thương hiệu nên được chọn sau khi đã biết các âm báo khẩn, để khách nghe là phân biệt được ngay.

Giọng đọc của những thông báo hằng ngày

Thông báo thường như hồ bơi đóng cửa, bữa sáng sắp kết thúc, xe đưa đón sắp khởi hành thường do nhân viên cầm micro đọc. Mỗi người một giọng, một tốc độ, có khi đọc vấp.

Những thông báo lặp lại hằng ngày có thể ghi âm sẵn, bằng một giọng đọc được chọn theo bản hướng dẫn âm thanh, ở các ngôn ngữ chính của tệp khách, và phát theo lịch hoặc bằng một nút bấm trên hệ thông báo bằng giọng nói. Thông báo chỉ phát ra vùng liên quan, không phát cả khách sạn: thông báo hồ bơi chỉ ra khu hồ bơi. Nhân viên vẫn có micro cho những thông báo không lường trước, kèm một vài câu mẫu để giữ cách nói chung.

Nếu ghi âm bằng giọng một người thật, hợp đồng với người đọc nên ghi rõ phạm vi sử dụng, thời hạn, các cơ sở được dùng, việc ghi thêm câu mới về sau, và bản ghi có được dùng để tạo giọng tổng hợp hay không. Nếu dùng giọng tổng hợp, điều khoản cấp phép của bên cung cấp giọng cần cho phép phát ở nơi kinh doanh.

Chất âm: từ "có loa là được" tới một hệ thống giữ được bản sắc

Một bản hướng dẫn âm thanh tốt mà phát qua loa đặt sai chỗ, phòng vang, âm lượng lúc to lúc nhỏ thì khách chỉ nghe thấy tiếng ồn. Bản sắc âm thanh phụ thuộc vào hệ thống phát không kém gì vào việc chọn nhạc.

Phần này nằm ở thiết kế: loa phủ đều và đặt theo nội thất, phòng có mục tiêu thời gian vang, mỗi vùng được cân chỉnh tần số sau khi lắp để nhạc nghe tự nhiên ở đúng không gian đó. Cấu hình sau khi cân chỉnh được lưu lại, để thay thiết bị hay đổi nhân sự cũng không làm mất chất âm. Bá Hùng làm phần này qua âm thanh thương mại đa vùng, âm thanh kiến trúc và loa tàng hình và âm học và kiểm soát tiếng ồn. Vị trí loa trong từng không gian được chốt cùng nhà thiết kế nội thất trong bản vẽ âm thanh theo thiết kế nội thất.

Quyền sử dụng nhạc và âm hiệu

Nhạc tải về, nhạc từ tài khoản cá nhân, nhạc lấy từ video trên mạng vẫn xuất hiện ở không ít không gian kinh doanh. Khi bản sắc âm thanh đã thành một phần thương hiệu, rủi ro này lớn hơn, vì nó gắn với tên khách sạn.

Có hai nguồn nhạc chính cho bản sắc âm thanh. Với nhạc có sẵn, nhạc phát ở nơi kinh doanh cần quyền sử dụng công khai, như bài Nhà hàng, bar, lounge và rooftop đã nêu, và giấy phép cần gồm cả phần quyền của tác giả và phần quyền của người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi, vì hai phần này có thể do các tổ chức đại diện khác nhau quản lý. Phạm vi giấy phép cũng cần ghi rõ những nơi ngoài loa khách sạn như nhạc chờ điện thoại hay video đăng lên mạng, vì các cách dùng này có thể cần quyền khác. Với nhạc và âm hiệu đặt sáng tác riêng, hợp đồng với bên sáng tác nên ghi rõ ai là chủ sở hữu quyền tác giả, phạm vi và thời hạn sử dụng, việc dùng ở các cơ sở khác của chuỗi, và quyền của ca sĩ, nhạc công, bên thu âm nếu có. Các việc này do chủ đầu tư và đơn vị vận hành chốt cùng tư vấn pháp lý của mình, theo quy định về quyền tác giả và quyền liên quan.

Khi chủ đầu tư có nhiều cơ sở

Có nhiều khách sạn hay khu nghỉ dưỡng mà mỗi nơi tự chọn nhạc, tự chọn thiết bị thì bản sắc chỉ còn trên giấy. Cơ sở mới khai trương lại bắt đầu từ đầu.

Một bản sắc nhân bản được cần ba thứ đi cùng nhau. Bản hướng dẫn âm thanh dùng chung, cho phép mỗi cơ sở thêm một lớp bản địa trong khuôn khổ. Nguồn nhạc và âm hiệu quản lý tập trung, cập nhật một lần cho mọi nơi. Cấu hình hệ thống chuẩn cho từng loại không gian, để sảnh ở các cơ sở nghe cùng một tinh thần dù kích thước khác nhau. Ai giữ bộ cấu hình này sau khi đội khai trương rời đi được bàn riêng ở bài Từ trước khai trương tới năm vận hành đầu tiên. Khi đã có cấu hình chuẩn, mỗi lần kiểm tra định kỳ ở từng cơ sở là dịp đo lại và đưa chất âm về đúng cấu hình đó.

Những điều nên đưa vào hồ sơ cho bản sắc âm thanh

  • Bản hướng dẫn âm thanh viết thành chữ, đặt cạnh bộ nhận diện thị giác, có người giữ và quy trình duyệt khi thay đổi.
  • Danh sách phát theo vùng và khung giờ, mức âm lượng mục tiêu cho từng vùng, phân quyền chọn nhạc.
  • Âm hiệu thương hiệu cho thông báo thường, khác hẳn chuông báo cháy và âm mở đầu bản tin khẩn; nhạc và thông báo thường tự ngắt khi có bản tin khẩn; âm báo và bản tin khẩn quyết trong hồ sơ thiết kế phòng cháy chữa cháy và phương án an ninh.
  • Thông báo thường ghi âm sẵn theo ngôn ngữ, phát theo vùng; điều khoản về giọng đọc người thật và giọng tổng hợp.
  • Vị trí loa, mục tiêu âm học và cân chỉnh từng vùng sau khi lắp; lưu cấu hình sau cân chỉnh.
  • Nguồn nhạc và phạm vi giấy phép, gồm quyền của tác giả, người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi, và phạm vi cho nhạc chờ, video; chủ sở hữu quyền tác giả, phạm vi sử dụng và quyền của ca sĩ, nhạc công, bên thu âm với nhạc, âm hiệu đặt sáng tác riêng.
  • Với chuỗi nhiều cơ sở: bản hướng dẫn dùng chung, nguồn nhạc quản lý tập trung, cấu hình chuẩn theo loại không gian.

Các điểm cần phối hợp với kiến trúc sư và nhà thiết kế nội thất được gom ở bài Ghi chú cho kiến trúc sư.

Các yêu cầu trong bài nêu ở mức thiết kế và vận hành. Âm báo và bản tin khẩn cấp do hồ sơ thiết kế phòng cháy chữa cháy và phương án an ninh của cơ sở quy định. Việc áp dụng quy định về quyền tác giả và quyền liên quan cho từng trường hợp do chủ đầu tư và đơn vị vận hành chốt cùng tư vấn pháp lý.

Khi bộ nhận diện của khách sạn đang được xây, Bá Hùng có thể cùng bộ phận thương hiệu và nhà thiết kế nội thất chuyển bản hướng dẫn âm thanh thành vùng loa, mức âm và cấu hình hệ thống cho từng không gian. Cách chúng tôi làm việc ở giai đoạn này được trình bày tại trang tư duy kiến trúc giải pháp.