Phòng nghỉ và giấc ngủ của khách: tiếng ồn, cách âm và công nghệ trong phòng

Một khách sạn có thể làm đúng mọi thứ ở sảnh và nhà hàng, rồi vẫn nhận một đánh giá kém vì một đêm khách không ngủ được. Tiếng máy lạnh trên trần, tiếng nước chảy trong ống, tiếng tivi phòng bên, tiếng xe kéo hành lý ngoài hành lang lúc năm giờ sáng. Với chủ đầu tư, đây là nỗi lo dai dẳng, vì khi đã xây xong thì phần lớn những tiếng này rất khó sửa, mà phòng nghỉ thì có hàng trăm phòng giống nhau.

Dưới đây là những câu hỏi kiến trúc sư và nhà thiết kế nội thất nên đặt ra cho phòng nghỉ khi bản vẽ còn chỉnh được. Câu trả lời ghi rõ phần nào thuộc kiến trúc, cơ điện, kết cấu, và phần nào Bá Hùng tham gia.

Nên đặt mục tiêu tiếng ồn nền trong phòng theo cách nào?

Tiếng ồn nền là mức ồn còn lại trong phòng khi không ai nói và không có thiết bị nào của khách đang bật, chủ yếu đến từ điều hoà, thông gió và tiếng ồn lọt vào từ bên ngoài. Mục tiêu này thường được viết bằng đường đánh giá tiếng ồn, ví dụ đường NC theo ANSI/ASA S12.2-2019, đặt riêng cho phòng ngủ, phòng tắm và phòng khách của suite. Nhiều đơn vị vận hành quốc tế có sẵn mục tiêu trong bộ tiêu chuẩn thương hiệu của họ. Khách sạn độc lập thì nên tự chốt con số với đơn vị tư vấn âm học ngay từ thiết kế cơ sở.

Con số này phải nằm trong hồ sơ của gói cơ điện, vì người quyết định tiếng ồn nền là đơn vị chọn máy điều hoà, đặt tốc độ quạt và đi đường ống gió. Một mục tiêu chỉ nằm trong tài liệu ý tưởng thường không được ai đo khi nghiệm thu. Bá Hùng tham gia đặt các mục tiêu này trong hồ sơ thiết kế, và cùng tư vấn âm học lập kế hoạch đo kiểm khi nghiệm thu.

Âm thanh từ phòng bên cạnh lọt qua đâu?

Tường giữa hai phòng thường được thiết kế với một chỉ số cách âm Rw theo ISO 717-1:2020. Rw là chỉ số đo trong phòng thí nghiệm. Ngoài công trình, âm thanh hay lọt qua những đường vòng: hai ổ cắm hoặc hai hộp công tắc đặt lưng đối lưng trên cùng một vách, ống kỹ thuật xuyên tường không được trám kín, khe phía trên vách khi vách chỉ xây tới trần giả, đường ống gió chung nối hai phòng.

Cửa phòng là điểm yếu thứ hai. Một bộ cửa có chỉ số cách âm tốt mà khe dưới chân cửa hở, hay gioăng không kín, thì tiếng xe đẩy và tiếng nói ngoài hành lang vẫn vào được. Cửa vào phòng khách sạn thường đồng thời là cửa ngăn cháy, nên gioăng và chi tiết chân cửa phải nằm trong bộ cửa đã được chứng nhận theo yêu cầu chống cháy. Tiếng bước chân từ phòng tầng trên lại là chuyện khác: đây là âm truyền qua sàn, đánh giá theo ISO 717-2:2020, và được xử lý bằng lớp sàn nổi, lớp đệm dưới vật liệu hoàn thiện hoặc trần treo đàn hồi ở phòng dưới.

Vì vậy hồ sơ nên ghi hai loại mục tiêu: chỉ số của từng cấu kiện (tường, cửa, sàn), và mục tiêu cách âm đo tại hiện trường giữa hai phòng hoàn chỉnh. Kèm theo là chi tiết các điểm xuyên, vị trí hộp điện không đặt lưng đối lưng, và cách xử lý khe vách. Giải pháp kết cấu và vật liệu do kiến trúc sư, kết cấu và tư vấn âm học công trình quyết.

Thiết bị kỹ thuật nên đặt ở đâu để không phá giấc ngủ?

Thiết bị gây ồn gần phòng nghỉ nhất thường là dàn lạnh trên trần của chính phòng đó. Dàn lạnh đặt ngay trên đầu giường, chạy ở tốc độ cao để bù cho ống gió nhỏ, là nguồn ồn khó chịu mà khách không tắt được nếu muốn mát. Đặt dàn lạnh phía trên lối vào hoặc phòng tắm, chọn tốc độ quạt đủ thấp, ống gió đủ lớn, là việc của thiết kế cơ điện.

Ống nước là một nguồn ồn khác ngay trong phòng. Ống thoát nước đứng đi trong hộp kỹ thuật sát đầu giường, hay ống thoát của phòng tầng trên chạy qua trần phòng ngủ, cần được bọc cách âm và treo đỡ đàn hồi. Vị trí hộp kỹ thuật nên chốt cùng mặt bằng phòng.

Xa hơn là máy bơm, máy làm lạnh, tháp giải nhiệt, máy phát, quạt hút khói bếp. Những thiết bị này truyền rung qua kết cấu, và rung lan tới phòng nghỉ cách nhiều tầng. Phòng máy không nên đặt sát trên, sát dưới hoặc sát bên khối phòng nghỉ. Thiết bị trên mái nằm ngay trên các phòng tầng cao nhất cũng thuộc trường hợp này. Thiết bị cần đặt trên đế chống rung, với các mối nối mềm. Ballroom có nhạc cũng là nguồn ồn cần tính khi xếp khối; phần này được bàn trong bài Ballroom và phòng chức năng; nhạc ở nhà hàng và quầy bar được bàn riêng trong bài Nhà hàng, bar, lounge và rooftop.

Phần này cần kiến trúc sư xếp khối, kỹ sư cơ điện chọn thiết bị và tư vấn âm học đặt mục tiêu làm việc cùng nhau ở thiết kế cơ sở. Sau khi khung nhà đã đứng, dời một phòng máy gần như là không thể.

Tivi, âm thanh và điều khiển trong phòng cần chuẩn bị gì từ bản vẽ?

Khách vào phòng muốn bật đèn đúng ý, xem được tivi hoặc phát nội dung từ điện thoại của mình, và chỉnh được nhiệt độ. Mỗi việc đều cần chuẩn bị từ bản vẽ, vì chúng quyết định vị trí hộp điện, ổ mạng, ống chờ sau tivi và trong tường đầu giường.

Truyền hình trong phòng, chia sẻ màn hình từ điện thoại và hệ điều khiển phòng (GRMS) thường thuộc những gói thầu riêng. Điều cần chốt sớm là khách ở phòng này không phát nhầm được lên tivi phòng khác, và mạng của khách được tách khỏi mạng vận hành, như bài Nền móng đã nêu; kiến trúc mạng được bàn trong bài Mạng AV riêng hay mạng chung.

Với suite và các hạng phòng cao, âm thanh trong phòng có thể là một phần của trải nghiệm: loa âm trần cho phòng khách, loa phòng tắm chịu ẩm, phát nhạc từ điện thoại của khách. Nếu nhà thiết kế nội thất không muốn thấy loa, kiểu loa (âm trần mặt phẳng, loa phủ bả) cần được chọn cùng vật liệu trần trong bản vẽ âm thanh theo thiết kế nội thất, kèm hộp chắn phía sau loa âm trần để âm thanh không lọt lên trần kỹ thuật rồi sang phòng bên. Loa trong phòng cũng cần giới hạn âm lượng, để nhạc của phòng này không thành tiếng ồn của phòng bên.

Dù hệ nào được chọn, bảng điều khiển trong phòng nên ít nút và giống nhau ở mọi phòng cùng hạng. Khách không nên phải đọc hướng dẫn để tắt đèn.

Báo động khẩn cấp có đánh thức được khách đang ngủ không?

Câu hỏi này nên được đặt ra ngay ở thiết kế cơ sở, vì nó liên quan trực tiếp tới cách âm. Tường và cửa phòng nghỉ cách âm càng tốt thì âm báo động từ hành lang càng khó vào tới đầu giường. Cách đưa âm thanh báo động vào tới đầu giường, cùng vị trí thiết bị và mức âm mục tiêu, được thể hiện trong hồ sơ thiết kế phòng cháy chữa cháy của công trình. Phòng dành cho khách khiếm thính có thể cần thêm thiết bị báo bằng đèn chớp hoặc rung, thuộc hệ báo cháy.

Loa nhạc và tivi trong phòng cần tự ngắt khi có báo động hoặc khi hệ thông báo và hướng dẫn sơ tán phát bản tin, để khách nghe được âm báo động và hướng dẫn. Cách liên kết này phải được thể hiện trong hồ sơ thiết kế phòng cháy chữa cháy của công trình. Các kịch bản khẩn cấp được bàn riêng trong bài An toàn của khách lưu trú.

Làm sao biết thiết kế đạt trước khi nhân ra hàng trăm phòng?

Cách chắc tay là phòng mẫu. Nhiều dự án đã làm phòng mẫu để duyệt nội thất. Nên tận dụng phòng mẫu đó, tốt hơn là một cặp phòng mẫu liền kề dựng ngay trong khối nhà, trên kết cấu thật, để đo tiếng ồn nền, cách âm giữa hai phòng và cách âm cửa trước khi đặt hàng vật liệu cho cả khối. Muốn đo tiếng bước chân thì cần thêm một phòng mẫu ở tầng trên.

Cách âm tại hiện trường đo theo ISO 16283-1:2014 kèm sửa đổi 1:2017 cho âm truyền qua không khí, và ISO 16283-2:2020 cho âm va chạm. Tiếng ồn nền đo khi điều hoà chạy ở chế độ khách hay dùng nhất, không chỉ ở tốc độ thấp. Nếu phòng mẫu không đạt, sửa một cặp phòng vẫn rẻ hơn rất nhiều so với sửa cả khối sau khai trương, khi mỗi đêm phòng khoá lại để sửa là một đêm không bán được.

Kết quả đo phòng mẫu, cùng kết quả đo xác suất một số phòng khi nghiệm thu, trở thành mốc so sánh. Khi có khách phàn nàn tiếng ồn ở một phòng, đội kỹ thuật biết phòng đó đã lệch bao nhiêu so với lúc bàn giao.

Hồ sơ thiết kế phòng nghỉ cần ghi những gì?

  • Mục tiêu tiếng ồn nền cho phòng ngủ, phòng tắm và phòng khách của suite, ghi trong hồ sơ gói cơ điện.
  • Chỉ số cách âm của tường, cửa, sàn, và mục tiêu cách âm đo tại hiện trường giữa hai phòng hoàn chỉnh.
  • Chi tiết các điểm xuyên, hộp điện không đặt lưng đối lưng, xử lý khe vách; gioăng và chân cửa nằm trong bộ cửa đã được chứng nhận chống cháy.
  • Vị trí dàn lạnh trong phòng, tốc độ quạt thiết kế, vị trí hộp kỹ thuật ống nước, và vị trí phòng máy so với khối phòng nghỉ, kèm giải pháp chống rung.
  • Vị trí hộp điện, ổ mạng, ống chờ cho tivi, điều khiển phòng và loa, chốt cùng bản vẽ nội thất.
  • Giới hạn âm lượng cho thiết bị âm thanh trong phòng, và cơ chế tự ngắt loa, tivi trong phòng khi có báo động hoặc bản tin khẩn, thể hiện trong hồ sơ thiết kế phòng cháy chữa cháy.
  • Cách đưa âm báo động vào tới đầu giường và thiết bị cho phòng khách khiếm thính, thể hiện trong hồ sơ thiết kế phòng cháy chữa cháy.
  • Cặp phòng mẫu trong khối nhà được đo âm học trước khi đặt hàng vật liệu cho cả khối, và đo xác suất một tỷ lệ phòng khi nghiệm thu.

Các điểm cần phối hợp với kiến trúc sư cho toàn công trình được gom ở bài Ghi chú cho kiến trúc sư.

Các yêu cầu trong bài nêu ở mức thiết kế. Quy chuẩn và quy định pháp luật áp dụng cho từng công trình do đơn vị tư vấn thiết kế và cơ quan có thẩm quyền xác định.

Khi khối phòng nghỉ còn ở bản vẽ, Bá Hùng có thể cùng kiến trúc sư và tư vấn cơ điện đặt các mục tiêu âm học cho phòng nghỉ, rồi lập kế hoạch đo kiểm trên phòng mẫu trước khi nhân bản. Cách chúng tôi làm việc ở giai đoạn này được trình bày tại trang tư duy kiến trúc giải pháp.