Cart
Continue shopping
Go to cart

Trung tâm chỉ huy và điều hành

Trung tâm chỉ huy và điều hành: thiết kế cho phút đầu tiên của sự việc, không phải cho ngày khánh thành

Viết cho chỉ huy đơn vị, ban quản lý dự án và đơn vị tư vấn thiết kế đang lập hồ sơ cho trung tâm chỉ huy, phòng điều hành, phòng trực ban của khối Quân đội, Công an và An ninh.

Ngày khánh thành, bức tường màn hình là thứ được chụp ảnh nhiều nhất. Ba tháng sau, người trực ca đêm gần như chỉ nhìn hai màn hình trên bàn của mình. Bức tường vẫn sáng, vẫn chia đều bốn mươi ô camera, nhưng không ai đọc được ô nào, và khi có báo động thì người trực phải tự tìm camera gần nhất trong danh sách, tự mở sơ đồ, tự lục quy trình xử lý. Phút đầu tiên của sự việc trôi qua trong việc tìm kiếm.

Chất lượng của một trung tâm chỉ huy được đo bằng một khoảng thời gian: từ lúc sự việc được phát hiện tới lúc người chỉ huy nắm đủ tình huống và mệnh lệnh đã được phát đi. Mọi quyết định thiết kế đều nên được kiểm tra bằng câu hỏi nó rút ngắn hay kéo dài khoảng thời gian đó.

Loại không gian này có năm bài toán. Mỗi bài toán dưới đây gồm ba phần: thách thức thường gặp, cách chúng tôi giải, và kết quả đo được khi nghiệm thu, để chủ đầu tư ghi vào hồ sơ và yêu cầu nhà thầu chứng minh bằng phép thử.

1. Bắt đầu từ nhiệm vụ, không bắt đầu từ bức tường

Thách thức. Hồ sơ thường bắt đầu bằng câu "tường màn hình ghép bao nhiêu màn, kích thước bao nhiêu inch", rồi mới đến số bàn trực. Kích thước tường được chọn theo diện tích bức tường có sẵn. Kết quả là một không gian đẹp nhưng không khớp với cách người trực thật sự làm việc.

Cách giải. Chúng tôi bắt đầu bằng phân tích nhiệm vụ, theo phương pháp của bộ tiêu chuẩn ISO 11064 về thiết kế công thái học cho trung tâm điều khiển. Có bao nhiêu vị trí trực trong một ca, mỗi vị trí chịu trách nhiệm gì. Thông tin nào mỗi người cần nhìn liên tục, thông tin nào chỉ cần khi có sự việc. Thông tin nào cả phòng cần cùng nhìn thấy để phối hợp, thông tin nào chỉ một người cần. Phần cả phòng cùng cần mới lên tường. Phần riêng của từng người nằm trên màn hình tại bàn. Từ bảng phân tích đó mới ra số vị trí, cách xếp bàn, kích thước tường và nội dung của từng ô.

Kết quả đo khi nghiệm thu.

  • Bảng phân tích nhiệm vụ là một phần của hồ sơ thiết kế, có danh sách vị trí trực, trách nhiệm, và thông tin cần cho từng vị trí.
  • Ma trận nội dung hiển thị: mỗi bố cục trên tường và trên bàn trả lời được câu hỏi "ai cần thấy cái này, khi nào".
  • Bố cục được chính người trực của đơn vị chạy thử trước khi chốt, thay vì chỉ kỹ sư của nhà thầu.

Xem thêm: phòng điều hành và trung tâm chỉ huy, tư duy kiến trúc giải pháp.

2. Tường hiển thị và bàn trực

Thách thức. Tường đặt quá cao làm người trực phải ngửa cổ suốt ca. Tường quá nhỏ so với khoảng cách xem làm chữ không đọc được. Màn hình trên bàn che mất phần dưới của tường. Bốn máy tính đặt ngay dưới bàn làm nóng chân và ồn suốt tám tiếng. Màn hình dân dụng được dùng cho chế độ chạy liên tục và bắt đầu lưu ảnh, lệch màu sau một năm.

Cách giải. Kích thước tường tính ngược từ khoảng cách xem xa nhất và cỡ chữ nhỏ nhất cần đọc, theo phương pháp của tiêu chuẩn ANSI/AVIXA V202.01. Chiều cao mép dưới tường, góc nhìn từ từng vị trí và khoảng cách giữa bàn với tường bố trí theo ISO 11064-3 và ISO 11064-4, phần quy định bố trí phòng và bố trí vị trí làm việc. Công nghệ tường chọn theo nội dung: màn hình ghép viền mỏng cho dữ liệu, bản đồ và chữ nhỏ; màn hình LED điểm ảnh mịn khi cần một mặt liền không đường ghép. Mọi màn hình chạy liên tục phải là loại chuyên dụng, được nhà sản xuất cam kết cho chế độ vận hành hai mươi bốn giờ.

Máy tính của các vị trí trực không đặt tại bàn. Chúng nằm trong phòng máy liền kề, nối tới bàn qua hệ chuyển mạch bàn phím, màn hình và chuột, nên một người trực có thể thao tác nhiều máy từ một bộ bàn phím, nhiệt và tiếng ồn ở lại phòng máy, và việc thay thế máy không làm gián đoạn ca trực. Bàn trực là nội thất kỹ thuật, có máng cáp, tầm với theo vóc người, chiều cao màn hình không chắn tầm nhìn lên tường.

Kết quả đo khi nghiệm thu.

  • Từ vị trí trực xa nhất, người trực đọc được cỡ chữ nhỏ nhất trong mẫu nội dung chuẩn của đơn vị trên tường.
  • Từ mỗi vị trí trực, nhìn thấy trọn tường mà không bị màn hình trên bàn che.
  • Độ ồn nền tại vị trí trực khi toàn bộ hệ thống chạy được đo và ghi lại, so với mục tiêu nêu trong hồ sơ.
  • Chứng nhận của nhà sản xuất về chế độ vận hành liên tục cho từng chủng loại màn hình.

Xem thêm: màn hình, hình ảnh, LED và AV qua IP, nội thất AV cho không gian làm việc và cộng tác.

3. Sự việc phải hiện ra kèm ngữ cảnh

Thách thức. Camera chạy trên một phần mềm, kiểm soát ra vào chạy trên phần mềm khác, báo động xâm nhập và báo cháy hiện trên một bảng riêng, phát thanh điều khiển ở một tủ khác. Khi có báo động tại một cửa, người trực nhìn thấy dòng chữ báo động, rồi phải tự nhớ cửa đó ở đâu, camera nào nhìn vào cửa đó, tự kéo hình lên, tự tìm quy trình xử lý. Mỗi bước tốn vài chục giây, và đó là những giây đắt nhất.

Cách giải. Các hệ thống được đưa về một lớp quản lý chung, gắn với sơ đồ mặt bằng của công trình. Mỗi điểm báo động được gắn sẵn với camera liên quan, vị trí trên sơ đồ và quy trình xử lý của đơn vị. Khi có sự việc, ba thứ đó hiện ra cùng lúc trên màn hình của người trực, và theo kịch bản thì đẩy lên một ô dành sẵn trên tường để chỉ huy cùng thấy. Bộ điều khiển tường hiển thị nhận nhiều nguồn khác nhau và có sẵn các bố cục theo tình huống: bố cục ca thường, bố cục khi có báo động tại một khu vực, bố cục khi có sự việc lớn cần họp trực tuyến với cấp trên ngay trong phòng.

Kết quả đo khi nghiệm thu.

  • Kích hoạt thử từng loại báo động, đo thời gian từ lúc báo động phát sinh tới lúc hình ảnh camera liên quan, vị trí trên sơ đồ và quy trình xử lý cùng hiện ra tại vị trí trực.
  • Chuyển giữa các bố cục dựng sẵn trên tường bằng một thao tác, đo thời gian chuyển.
  • Mọi sự kiện, thao tác xác nhận và xử lý của người trực được ghi nhật ký có mốc thời gian.

Xem thêm: an ninh vật lý tích hợp, giải pháp an toàn và an ninh.

4. Từ quyết định tới mệnh lệnh

Thách thức. Chỉ huy đã quyết, nhưng mệnh lệnh phải đi qua nhiều kênh rời rạc: gọi điện thoại cho từng chốt gác, cầm micro của tủ phát thanh ở phòng khác, liên lạc bộ đàm bằng một thiết bị riêng. Không kênh nào được ghi lại cùng một mốc thời gian, nên sau sự việc rất khó dựng lại ai đã nói gì, lúc nào.

Cách giải. Các kênh ra lệnh được đưa về bàn trực. Phát thanh phân vùng điều khiển ngay tại vị trí trực, chọn vùng trên sơ đồ, có bản tin dựng sẵn cho các tình huống đã lường trước. Hai mệnh lệnh ngược chiều là sơ tán và phong tỏa hay trú ẩn tại chỗ có hai kịch bản riêng, hai bản tin riêng, hai quyền kích hoạt riêng, không phát chung bằng chuông báo cháy. Liên lạc hai chiều với chốt gác và các điểm trọng yếu đặt tại bàn trực. Liên lạc vô tuyến được nối vào cùng bàn qua cổng kết nối, để người trực nói với lực lượng ngoài hiện trường mà không phải đổi thiết bị. Mọi kênh âm thanh ra lệnh được ghi lại, lấy giờ từ nguồn thời gian chung của công trình.

Kết quả đo khi nghiệm thu.

  • Đo thời gian từ lúc người trực chọn kịch bản tới lúc bản tin phát ra tại vùng đích, cho từng kịch bản.
  • Thử lệnh phong tỏa trong lúc có tín hiệu báo cháy giả lập, xác nhận hai hệ không đè lên nhau ngoài quy tắc ưu tiên đã thống nhất.
  • Đối chiếu mốc thời gian của bản ghi phát thanh, bản ghi liên lạc và nhật ký sự kiện cho cùng một lần thử.

Xem thêm: an toàn sinh mạng: thông báo, sơ tán, cảnh báo, hệ thống phát thanh công cộng và cảnh báo giọng nói, hội nghị truyền hình và cộng tác.

5. Con người trực hai mươi bốn giờ, và hệ thống không được dừng

Thách thức. Phòng điều hành được chiếu sáng như văn phòng, đèn phản chiếu lên mặt màn hình. Ca đêm làm việc trong ánh sáng gắt rồi mệt nhanh, hoặc tắt bớt đèn rồi buồn ngủ. Phòng kín, đông người, không khí bí dần qua từng giờ. Tiếng điều hòa và tiếng thiết bị lấn át tiếng bộ đàm. Và cả trung tâm phụ thuộc vào một máy chủ, một bộ điều khiển tường, một đường điện.

Cách giải. Môi trường làm việc được thiết kế theo ISO 11064-6, phần yêu cầu môi trường cho trung tâm điều khiển. Ánh sáng gián tiếp, không tạo vệt phản chiếu trên màn hình, điều chỉnh được mức sáng và nhiệt độ màu theo ca. Âm học của phòng xử lý để tiếng nói trong phòng không dội và độ ồn nền đủ thấp cho liên lạc vô tuyến. Thông gió giữ nồng độ CO2 trong phòng dưới mốc 1000 ppm thường dùng cho không gian làm việc có người. Về độ sẵn sàng, các thành phần lõi có dự phòng: máy chủ quản lý, bộ điều khiển tường, nguồn cấp, đường mạng lõi, và ít nhất một vị trí trực dự phòng có thể tiếp quản khi vị trí chính gặp sự cố.

Kết quả đo khi nghiệm thu.

  • Đo độ rọi tại mặt bàn trực ở các chế độ chiếu sáng theo ca, kiểm tra không có vệt phản chiếu trên màn hình từ các vị trí ngồi.
  • Đo độ ồn nền tại vị trí trực và nồng độ CO2 sau vài giờ vận hành với đủ người của một ca.
  • Thử ngắt từng thành phần lõi có dự phòng, ghi lại thời gian và hành vi chuyển sang thành phần dự phòng.

Nguồn điện, phân vùng mạng, đồng bộ thời gian và khả năng tự vận hành của đơn vị sau bàn giao được trình bày chi tiết trong bài nền móng cho hệ thống công nghệ của cơ quan nhà nước.

Xem thêm: chiếu sáng thông minh, không khí trong lành trong nhà, tòa nhà thông minh, không khí và không gian, hạ tầng mạng AV, điều khiển và an ninh mạng, giám sát và quản lý từ xa hạ tầng công nghệ thông tin, dịch vụ AV chăm sóc chủ động.

Ba điều nên chốt ngay trên bản vẽ

Một, kích thước và hình học của phòng. Chiều cao thông thủy, chiều sâu từ tường hiển thị tới hàng bàn cuối, và không có cột giữa phòng. Ba thông số này quyết định kích thước tường và số vị trí trực tối đa. Phát hiện ra một cây cột chắn tầm nhìn sau khi đổ bê tông là một trong những lỗi đắt nhất của loại phòng này.

Hai, phòng máy liền kề và tuyến cáp. Phòng máy đặt sát phòng điều hành, có sàn nâng hoặc máng cáp đủ cho số đường cáp từ bàn trực, có điều hòa riêng, nguồn riêng và tiếp địa riêng. Khoảng cách giữa hai phòng quyết định có dùng được hệ chuyển mạch bàn phím màn hình qua cáp đồng hay phải chuyển sang cáp quang.

Ba, bảng phân tích nhiệm vụ trước kích thước tường. Chốt số vị trí trực, trách nhiệm từng vị trí và nội dung cần nhìn chung trước khi chọn số màn hình. Làm ngược lại thì bức tường sẽ đẹp vào ngày khánh thành và ít người nhìn vào những năm sau.

Cách chúng tôi làm việc

Bá Hùng làm việc ở vai kiến trúc sư giải pháp: tư vấn phương án, cung cấp thiết bị, tích hợp kỹ thuật, bảo hành bảo trì dài hạn và ứng phó sự cố. Với công trình thuộc khối Quân đội, Công an và An ninh, chúng tôi không công bố thông tin công trình, không nêu tên đơn vị và không đưa hình ảnh hiện trường ra bên ngoài. Quy trình quản lý chất lượng của công ty duy trì chứng nhận ISO 9001 liên tục từ năm 2011.

Nếu công trình của quý đơn vị còn đang ở bản vẽ, đó là thời điểm rẻ nhất để trao đổi. Gửi bản vẽ cho kiến trúc sư giải pháp của Bá Hùng.

Các giải pháp khác cho khối này: Quân đội và An ninh.

Related article